Federiko Krutwig

POEMAK

(1921-1998)

Fitxategi hau “liburu-e” bildumako alea da,
liburu elektronikoen irakurgailurako prestatua.

Liburu gehiago eskuratzeko:
  http://armiarma.com/liburu-e

Iturria:

http://www.susa-literatura.com/emailuak/krutwig/

Egileari buruzko informazioa:

http://zubitegia.armiarma.com/?i=75

Bihotza

Munduak gezurra diyotsu, bihotza.

Gezurr-gezurra bere argi indartsuez,

Nigarretan miña iñork ere aditzen

                                  Eztuela derakhus.

  Dadukazun miña ixillik negarr zazu,

Munduak ba'lekhus' handitu luke ta,

Nihork ere laguntzen ezteraukola

                                  Nihori ezer ere ez.

  Zure naigabea gorde zazu zutzat.

Bethi ixillik zagoz, ixillik, ixillik!

Khendu zazu begietatik nigarra

                                    Nihork ezpeza ikhusi.

  Naigabean zaro dadukazun miñak

Nigarrei ba'leriye, ba'lerakhuski

Eskutu thokirat iges egin zazu,

                                Bakharrik nigarr eizu.

  Zoriak zuzaz barre egin nai ba'leza

Eragotz ezazu, gure phenak ilten

Barneko miñaz, ezpañetan barrea

                                  Iphinten ba'geneki.

  Eziezozu erran zuk miña innori.

Ixillik zagoz, egon ahal ba'zintez,

Ixillik gorde ezazu zure arimaren

                                  Arimaren barnean.

  Barre egizu, nigarr eitten duzun hori!

Bai ta phenak bizirik triskatzen ere!

Barre egin ezazu, zerorren barrea

                              Illen nigarra da ta.

  Biztu gaittun biziaren sukharr hori,

Eraman begaitza zu zarean nayak,

Laindoko Lege sorr hori, zathorrzkigu,

                              Gugan izan zaittezen!

  Olympotarr hoik, etzituztet gurtzen nik,

Iraunkhorrak zuek ere zerate ta,

Zigurki Ezerezerat zohazte ta,

                                Ezer etzerate ta.

Egan, 1949-3, 1949ko uztail-iraila, 9. orr

Zergatik

Aurrera doha gudaria bethi

Eztaki bannan zer dan nai duena,

Bere begiek lanno gaiztoena

                                  dadukate ta.

Zer dan gudua triskatzea baizik'

Zergattik hiltzen herriko semeak'

Zergattik nigar gure alhabeak'

                                  nihork eztaki.

  Zure begi beltzetan'

        nire zoria

ikhusi dut benetan'

        zure begia

bai-tago nire baithan.

  Gizonaren jakintza

itsasoko uin bat bezelakoa

bethi beko lurretan.

Nihork eztaki zein dan

Ta sentzitzen da ikhusi banno lehen.

Ezereztik gathorrtza–

      ezer ezkera–

ezerezerat gohaz

      zer da biziau

gezurr bat baizik?

Guztia gezurra da;

      dena irudia;

eztagoz ez gizonik;

      ez arimarik;

dena atzipea da.

Begiez aurrerantza

    mundua doha;

Bihotzez atzerantza.

    Gizonan kosmos

Gogoz norat doha ba?

Gizonaren jakintza

      txarr ta txikia

gogoaren argiaz

      aintzina doha.

Berakin garamazki?

Egan, 1949-3, 1949ko uztail-iraila, 10. orr

Zer Naiz?

Zeru izarrtsuari so ein ondoren'

Goizeko izarra nik dakhustanean'

Jaiotzen zait galde haur bihotzean:

Zer zara zu, ene gogoa, hemen?

Zergatik jaio ta zergatik bizi'

Bilhatzen dut eta ezin atzeman.

Ai nenki nork erran ahal derautan

Nork diezaketan haur niri iharditsi

Gogo ori, zergatik egin zara?

Haur nehoiz bururatu eztuzua?

Nora-nai joan, gora naiz behera'

Bethi ikhusiko dugu begi itsuez

Gezurra bai-ta gure Asturua

Kosmos bai-takhusagu estalduez.

Gernika, 16. zkia, 1951ko uztail-iraila, 33. orr.

Deo Ignoto

Zu zara gizonentzat ez jakina

        Bilhatzen bai-tzaitute lekhoretan.

        Bainan bide haur bethi da ezina

Zuk Dena bai-tuzu gure barnetan.

Barnean daukatenak zure mina

      Ba dagoz Zu zaren Egiatan

      Zugandiko txinparta munduetan

Gutzat bai-ta Zuk emandako zina.

Zu zara Dena, oro bai-taukazu.

        Eztuzu ezer ere egiten nehon,

              Mâyân ezer ere ezpai liteke egon.

Izateak Zugan daramazkizu;

      Zu zara gure Zori ta Siratsak,

      Gu gara Zure janzkiaren litsak.

Gernika, 17. zkia, 1951ko urri-abendua, 13. orr.

Nibbana

Karma hemen bethetzen dugularik

Kosmosko abysmu huntan gabiltza

Lilurazko kate batez zintzilik.

Eztala'...gu gara; garela'... gauntza.

Edonun Nibbana datza hedaturik

Hedago hunen pean ezereza,

Arima ezezaunean hutsa ta eza

Eta lanhotu lehietan hotzik.

Hoila, Lilura? Bethiko Nibbana?

Zer zaitu egoitearen hamaitza?

Bethorrku senda ahal gaitzakena!

Gure erigo minkhorra urthent bekigu.

Arimari darion hilen dantza

Gure norbaitetik khent biezaku!

Euzko-Gogoa, 1952ko urtarril-otsaila, 9. orr.

Arrizko rhapsodia

(sonetto)

Haitzurdinezko akanthos-orstoak

Propylaion landuen zuthabetan

Ederrtarzunaren erakhusketan

Bai legozen derakhuskigu Stoak.

Harrimeta hauien antzegileak

Izituta skulpitu zituela

Ianuei zegien psalmodien gela

Templa zabalean liren zinbelak.

Hunela harrizko rhapsodi huntan

Haizean dabiltzen Letheko notak

Iaunak egin zituen materian.

Horr ere ezarri zituen hymnuak

Trophaionez bethe zituenean

Ahantz eztietzakun historiak.

Euzko-Gogoa, 1952ko martxo-apirila, 3. orr.

Udazken lorak

Higaturik iautsi udazken-lorak

bidetako hautsez lohitzen dira

eta ipharr-haize hotzek urrunera

daramazkigute zirimolduak.

Hauk bezala Siratsak eramanak

heltzen zaizkigu minak barrenera

ta iguriki eztenaren anzora

hor geratzen zaizku griña sarrkorrak.

Lorak baratzean bezala daudez

gizonen bihotzetarat-ezkero

luzaro ekuratzen baitirade.

Kiratsez lurrintzen gaitute garo

gu gan erroak harr ditzaten fedez.

Zoriak bertzela ehin eztiro?

Gu huna jin zein xedez?

Arkanari galde egin gizonkiro,

edo itaundu mesedez

nehoiz ere Den oro

ezta agiriren Kosmos baita zoro.

Euzko-Gogoa, 1952ko martxo-apirila, 3. orr.

Sinphonia

(Sonetto)

Arrabitek erostaka Kosmosko harmonian

Edonun hedatzen dute biziaren auhena

Neurribako lekhunean beren hots ederrena

Dardaratzen doa aitzinat arimaraño gu gan.

Bainan soinu indarrtsuagoz txeloaren kordaetan

Geroz egian argitik badathorrku

Lehena Iakintzaren labyrinthuak gu ganat ahalmena

Baitakharrku arhin-arhin geure urhenburuetan.

Bilhaturiko bakhea nola edirengo othe da?

Munduan lilurak baizik nehon eztagoz ta!

Bethitarzun-ametsean gu baikara konpasa

Gingatiko konpasietan ioan doa bizia

Amets-kumekin iolasten; Laindoko harmonia

Soinu bat baizik ezpaita bizidunen arraza.

Euzko-Gogoa, 1952ko martxo-apirila, 3. orr.

Bulharraren labyrinthua

Ba dakhust bulharraren labyrinthua

Neronen sentimenduen bidean

Ni-eidea kanporatzen denean

niganatzen baita kanpoko orrua.

Nigana jiten den kanpoko mundua

dathorrt Kosmos gaineko atzipean.

Gauzen izaitea' Ezerezean

dago; Nibbana da beren zentzua.

Dagozen gauzek atzipea dute,

gauzen gauza' ezin da bilhatzea;

gauzek barrnan gezurra baitaukate.

Lanho da oro, mundua' elhea.

Ezer eztago, eztago Gogorik,

Spiritua ezta khimaira baizik.

Euzko-Gogoa, 1952ko maiatz-ekaina, 1. orr.

Gerkherriko izpirituoi

(Sonetto)

Haizetan zabiltzaten izpiritu hok!

Zuen baithan dagoz gure Gogo ta Aintza,

Zuek daukazue gure Kosmos zaintza.

Entzun guri ¡entzun! Denaren Indarrok!

Gerkarren iainko izan zaratenok.

Berriro zathorrzte orain gu ganantza?

Nahi diozue Kosmosi arantza

Bihotzetik khendu, Laindoko Legeok?

Mundua iausten da hosin beltz-beltzetan,

Ber hunen ametsok aphurrtutzen dira;

Ezer eztago, lo tzarr bat benetan

Gure mundua da, gugaz iolasten du;

Laindoko Legeak bere kanon gora

Eman dio' baikaitu nahi añendu.

Euzko-Gogoa, 1952ko maiatz-ekaina, 2. orr.

Errusitik...

Kanta itzazu gure kantak!

Errusitik jin kantetan!

uhinek letz itxasotan

kanta itzazu gure minak.

Kantuetan maitarzunak'

bizi dira bihotzetan

gurasoen gogoetan'

haurren kantak dira Tzarak.

Io ezazu, balalaika!

haren kordak gure barrnan

soinu baitu erostaka;

soinu hunen harmonian

gure phenak' urrumaka

neitzen zaizku ezarian.

Euzko-Gogoa, 1952ko maiatz-ekaina, 3. orr.

Haltzen Errege

(Goetheren «Erlkoenig» baladaren itzulpena)

Gau aizetan hoin berant laurhazka nor doa?

Ba dira biok, aita ta bere semettoa,

Bespetan darama haurrttoa zigurrki'

Berorik darama, ba datxeko sendoki.

«Zergatik eskutatzen duk hire musua?»

–« aitá, aitá! Haltz-errege eztakhusazua?

Haltzaren Errege koroiez ta buztanez ?»

–Semé, semé! haur dut lanhoa lurrin hutsez.»

–« Humetto maite! Athorr orain nirekin,

Jokho politez jolastuko haiz enekin;

Lili margotsuak bazterretan ditikat;

Ene amak urrhezko janzkiak hiretzat.»

–«Haltzaren Erregek agintzen darautana,

Aitá, aitá! orain entzuten eztuzuna?»

Geldirik ago, geldirik ago, memetto,

Aizeak orsto igarretan susmirrtzen bai-tu!»

–«Enekin ethorri nai ahal duk, haurr ederr?

Athorrte kuttun, zaituko haueten alhaber,

Hilargitan jolastuko duk en' alhabekin,

Dantzatzen, jolasten lo eginen duk arhin.»

–« Aitá, aitá! Ez ahal dituzu ikhusten dantzetan

Haliz-Erregen alhabak horr zokho ilhunetan?»

–« Seme, seme! bai ba zakhuskiat oroz,

Sarats zaharrak nabarr zirudie nâroz.»

–« Maite dikat hire ederrtarzuna. Su ta garr

Edukiko haut. Eztuk eingo igesik larr!»

–« Aitá, aitá! Haltz-Erregek harrtzen nau orain!

Ba narama! Min! Irain egin deraut irain!»

Aita ikharatu, lasterrka, laurhazka, egan,

Uhuriz haurrttoa besoetan zeraman.

Nekhez izitua athadira heldu ba da.

Bere besoetan haurra hil zedukan da!

Gernika, 15. zkia, 1951ko apiril-ekaina, 142. orr.

Zoriko Eresia

(Holderlinen «Schicksalslied» poemaren itzulpena)

Argitan zabilzte

Horr garaietan

Lurr samurretan,

Zorioneko Geniok!

Jainkoen aize dizdiratsuek

Hunkitzen zaituzte emeki,

Errtilarisaren hatzek

Korda sainduek bezala.

Sirats gabe'

Lotan humeak bezalaxe'

Asnas egiten dute Zerutarrek.

Arazki gordeturik'

Pinpin aphalean legez

Gogoa

Bethi ninikatzen zaie.

Eta zorioneko begiek

Behatzen deraukote

Bethikozko argitarzun geldiari.

Bainan, geuk hatsedongurik

Eduki eztugu.

Urthe oro ezpaietarat'

Haitzitik-haitz

Ura jaurtiki den bezala'

Itsuki

Ordurik ordu

Aienatzen

Erortzen dira

Gizon jasankorrak.

Gernika, 16. zkia, 1951ko uztail-iraila, 11. orr.